کول


آخرین به روزرسانی:
کول

 

         «کَوَل» در پارسی قدیم اسب کودن و کندرو را می‌گفته‌اند و نشانه‌های دیگری هم در دست داریم که خاستگاه اصلی این واژه آریایی بوده است. یعنی شاید در زبان‌ آریایی کهن ریشه‌ی «*کِب» به معنای اسب را هم داشته باشیم. چون در سکایی و ختنی هم اسب را «کَبا» می‌گفته‌اند و این در قالب «کِوِل» به ترکی قراخانی هم وارد شده است. در آلبانیایی هم kale در همین معنا را داریم که شاید اصیل باشد و برخلاف تصور مرسوم از یونانی وامگیری نشده باشد. منابع یونانی کهن می‌گویند که این نام از kabaleis (کابالِئیس: اسب) یونانی برخاسته که در اصل نام قومی در آناتولی بوده که به پرورش اسب شهرت داشته‌اند. این قوم قاعدتا باید ایرانی بوده باشند و بعید نیست کلمه‌ی خود اسب در زبان‌شان بوده که در یونانی وامگیری شده، و نه اسم قومی‌شان. 

به هر روی این واژه در دوران هخامنشی به زبان یونانی و از آنجا به سایر نقاط راه پیدا می‌کند و کلمه‌ی «اسب» در بسیاری از زبان‌های اروپایی از همین واژه مشتق شده است. شکل کهن آن در زبان‌های باستانی اروپایی چنین بوده است: kaballhs / kaballon (کابالِّس/ کابالُّون: اسبِ بارکش) یونانی، caballus (اسب) لاتین، caballarius (سوارکار) لاتین قرون وسطایی، capall (اسب) ایرلندی میانه، cheval (اسب) و chevalerie (سوارکار، شهسوار) فرانسوی کهن، kabyla (اسب) اسلاوی کهن کلیسایی، queval (اسب) نورمن، caal (اسب) لومباردی، cavallo (اسب) لیگوری، cavalo (اسب) پرتغالی و اسپانیایی کهن، chivau (اسب) اوکسیتان، 

         در زبان‌های اروپایی زنده این واژه به چنین شکل‌هایی دیده می‌شود: cheval (اسب) و chevalier (سوارکار) فرانسوی، cavalliere (سرباز سواره) و cavallo (اسب) و cavalleria (سواره‌ نظام) ایتالیایی، caballo (اسب) و caballero (شهسوار، نجیب‌زاده) اسپانیایی، ceffyl (اسب) ولش، capall (اسب) ایرلندی، kapall (اسب) ایسلندی، cavalier (شهسوار؛ ۱۵۸۰م.) و chivalry (نظام شوالیه‌گری؛ ۱۳۰۰م.) و cavalry (سواره‌نظام؛ ۱۵۹۰م.) انگلیسی، cevalo (اسب) اسپرانتو، cal (اسب) رومانیایی، caddu/ cadhu (اسب) ساردینیایی، 

از میان این واژگان «شوالیه» هم به پارسی جدید وارد شده است.