گه


آخرین به روزرسانی:
گه


ریشه‌ی پیشاهندواروپایی «*gwuh» به معنای «مدفوع» به احتمال زیاد از «گاو» مشتق شده و در ابتدای کار «مدفوع چارپا، پهن» معنی می‌داده است. واژگان برخاسته از این بن در زبان‌های اروپایی کهن چنین‌اند: kuat/ quat/ kot (گه) آلمانی کهن، boue/ bowe/ bou/ bow (گه، کثافت، خاک و خل) فرانسوی کهن، boe/ boue (کثافت، خاک و خل) فرانسوی میانه، cwead (پشکل، گه) انگلیسی کهن، qued (گه) و buie (کثافت، خاک و خل) انگلیسی میانه، quad (گه) فریزی کهن و ساکسونی کهن و هلندی کهن، quaet (گه) و boeye (کثافت، خاک و خل، گه) هلندی میانه، огавити (اوگاویتی: ریدن) اسالوی کهن کلیسایی، говьно (گُوینُو: گه، پشکل) اسلاوی کهن شرقی، 

در زبان‌های زنده‌ی اروپایی از این ریشه چنین کلماتی را می‌شناسیم: kot/kat (گه) آلمانی، kwaad (گه) هلندی، boue (کثافت، خاک و خل) فرانسوی، baw (پشکل،‌ گه) ولش، ohava (گه، کثافت) و ohavny (نفرت‌انگیز، زشت) و hovno (گه، مدفوع) اسلواکی، ogaba (گه، کثافت) اسلوونی، говно́ (گُوْنُو: گه، آشغال) وговённый (گُوْیُنّییْ: آدم گه، شپشو) و говни́ще (گُوْنیشْچِه: اسهال، آدم پلشت، چیزِ به درد نخور) روسی، гівно́/ гімно́ (هیوْنُو/ هیمْنُو: گه، آدم پلشت) اوکراینی، го́мно (گُمْنُو: گه،‌ آدم بد) مقدونی، gavit (اکراه داشتن) و говно́ (گُوْنُو: گه، آشغال) صربی-کروآتی، gowno (گه) لهستانی، 

در زبان‌های آریایی این ریشه به بن «*گوثَه» تبدیل شده و در زبان‌های باستانی ایرانی چنین واژگانی را پدید آورده است: aqUg (گوثَه: گه) و aqUgqam (مَث‌گوثَه: گُه‌آلوده) و atvrvwaqUg (گوثَه‌وَرَتَه: سرگین غلتان) اوستایی، «*گوثَه» (گه) پارسی باستان، गूथ (گوتْهَه: گه) و गू (گو: مدفوع) وगुवति (گووَتی: ریدن) و गून(گونَه: آلوده، ریده شده) سانسکریت، 𑀕𑀽𑀳 (گوهَه: گه) پراکریت ساوراسنی، «گوتْهَه» (گه) پالی، «گوهْ» (گه) پهلوی، «غوذ» (گه) و «غوذْاینتْسْه» (گُه‌آلوده) سغدی، «غوث» (گه) خوارزمی، «گو» (گه) و «اَسْنوهَه» (فضله‌ی کبوتر) سکایی، կու/ կոյ (کو/ کُوی: گه) ارمنی کهن، «گوم» (گه) و «آگوم» (پاک، نیالوده) ختنی،

در زبان پارسی از اینجا چنین کلماتی برخاسته‌اند: «گُه/ گوهٌ»، «گه‌خوری»، «گه‌مالی»، «گه زدن»، «گُه‌لوله» (فحش)،‌ «گه‌بازی [درآوردن]»، «گوزْد/ گوگال» (سرگین غلتان، مرکب از؛ گو: گه + گَرد/ وَرد: غلتاندن)، «گیپا» (دلمه‌ی شکمبه‌ی گوسفند، مرکب از؛ گی: گه + پَک: پختن)، «[رنگ] گه‌مرغی»، 

در سایر زبان‌های ایرانی از اینجا چنین کلماتی را می‌شناسیم:‌ «گو/ گوت» (گه) بلوچی، «گی-گُو» (تاپاله‌ی گاو) و «گوگالُو/ گوگَلُنَک» (سرگین غلتان) سیستانی، «گی» (گه) و «گویی» (پشکل) و «گویْ‌زَنْگو» (سرگین غلتان) طبری، «گی» (گه) لری و وخی و خوانساری، «جی» (گه) زازا، «گو» (گه) کردی، «گوت/ غوت/ غوتَه» (گه) یغنابی، «غووْ» (گه) مونجی، «غْوُث» (گه) یزغلامی، «غَث» (گه) شغنی، «غُهْ» (گه) یدغه، «گوئی» (گه) پراچی، «غول» (گه) و «غولَن» (ترسو) پشتون، «گُگُلون» (سرگین غلتان) یزدی، «گوهْ» ابیانه‌ای، «»«گوگَلَه» (سرگین غلتان) تاکستانی، «گینْگالَه» (سرگین غلتان) ابراهیم‌آبادی، «گی گیلَیْ سَیْ» (سرگین غلتان، در اصل یعنی: گُه-گلوله‌-ساز) تاتی، «گو/ گوهْ» (گه) اردو، «گوس» (گُه) کشمیری، «گو» (گه) نورستانی ویگالی، 

واژه‌ی «گُه» در زبان‌های هندی به این شکل‌ها در آمده است: गुह / गू /गूह (گوهْ/ گو/ گووهْ) هندی، গু (گو) آسامی، গু(گو) بنگالی، गूह(گوهْ) بجپوری، ଗୁହ / ଘୁଅ/ ଗୁ / ଗଅ / ଗଇ/ ଗୁଥ (گوهُو/ گْهوُو/ گو/ گُئُو/ گُوی/ گوتْهُو) اوریا، ਗੂੰਹ (گوهْ) پنجابی، ગૂ (گو) کوچی، ގޫ‎ / ގުއި‎ (گو/ گویی) دیوهی، ගූ(گو) و ගූථ (گوتْهَه) ‌سینهالی، गू (گو) کُنکانی، ಗೂ (گو) کانادا،गू (گو) مراثی، ગૂ (گو) گجراتی، 

«گُه» در زبان‌های دیگر هم وامگیری شده است: គូថ(کوت) خمری، คูถ(کوت) تای، गू /गुहु (گو/ گوهو) نپالی، «گوهو» سندی، 

این خوشه از واژگان عامیانه و رکیک بوده و در شعر و ادب پارسی چندان رواج نداشته است.